Bệnh mất ngủ

Mất ngủ (insomnia) hay khó ngủ (sleeping dificulties) là chứng bệnh gây khó khăn trong đời sống rất nhiều người. Khó ngủ có nhiều dạng, khó đi vào giấc ngủ, ngủ không yên giấc, dậy sớm không ngủ lại được, hoặc tỉnh dậy nhiều lần trong khi ngủ, mỗi lần dài hơn 30 phút.
Bệnh mất ngủ
Giấc ngủ ngon – Niềm ao ước của các bệnh nhân bệnh mất ngủ

Vì định nghĩa của từ mất ngủ hay khó ngủ không rõ rệt, tỉ lệ mất ngủ có thể từ 4% cho tới 48%. Khoảng 33% dân số bị một trong nhiều triệu chứng của mất ngủ, 15% bị ngầy ngật trong ban ngày, 18% không thoả mãn với giấc ngủ. 30% bệnh mất ngủ có liên hệ bệnh tâm thần.
Nữ bị mất ngủ nhiều hơn Nam nhất là ở tuổi gần mãn kinh, nhưng nguyên nhân có lẽ do những bệnh liên hệ hơn là do thiếu hormone.
Càng lớn tuổi càng dễ bị mất ngủ, có thể do những bệnh phát sinh do lớn tuổi.
Yếu tố tạo khuynh hướng mất ngủ
– Thói quen, thái độ về giấc ngủ do giáo dục từ nhỏ
– Các chứng sợ sệt, lo nghĩ
– Di truyền (cha me bị mất ngủ)
– Yếu tố tạo mất ngủ
– Một thay đổi cấp tính nào đó sẽ tạo mất ngủ: lo nghĩ (tiền bạc, gia đình, tình yêu, nghề ghiệp), chỗ ở ồn ào, lộn múi giờ v.v…) – nếu thay đổi này chỉ trong thời gian ngắn, chứng mất ngủ có thể sẽ không thành kinh niên.
– Yếu tố kéo dài chứng mất ngủ
Tâm lý khi bị mất ngủ
– Quá lo sợ vì mình bị mất ngủ (theo dõi đồng hồ suốt đêm; càng tức bực vì mất ngủ càng khó ngủ)
– Chưa đi ngủ đã cho rằng mình sẽ không ngủ được
– Lo nghĩ, chật vật, buồn rầu
Cách sinh sống và thói quen:
– Ngủ, thức không có giờ giấc đều – khi sớm, khi muộn
– Đi làm nhiều ca khác nhau (sáng – đêm)
– Thức dậy nhưng vẫn nằm lâu trên giường
– Ngủ trưa quá nhiều
– Không có thời gian thư giãn trước khi ngủ
– có thời giờ lo nghĩ trong ngày, chờ đến đêm, leo lên giường rồi mới bắt đầu suy tính công việc
– Hay ăn đêm làm bụng no khó chịu, chà răng trước khi ngủ làm tỉnh táo
Phân loại bệnh mất ngủ
Mất ngủ có thể phân loại như sau:
* Mất ngủ nguyên phát (primary insomnia) có 3 dạng:
Không rõ nguyên nhân (idiopathic): từ thời thơ ấu không có lý do chính xác
Tâm sinh lý(psycho-physiological): do bất thường trong khả năng thích ứng với điều kiện của hoàn cảnh (thí dụ: cái giường trở thành một nơi tạo kích thích hơn là nơi để nghỉ ngơi)
Nghịch lý(paradoxical): dù kết quả thử nghiệm (dùng máy đo ngủ – polysomnography) cho thấy bệnh nhân ngủ ngon, nhưng khi thức dậy vẫn cho là mình mất ngủ
* Mất ngủ thứ phát (secondary) do những lý do bên ngoài:
– Thiếu khả năng giải quyết vấn đề đang làm lo nghĩ
– Thói quen làm mất ngủ (ăn khuya, làm ca đêm, nghe nhạc ồn khi ngủ, chà răng trước khi ngủ v.v…)
– Bệnh tâm thần (trầm cảm…)
– Bệnh tật thể chất (đau, mỏi, tê v.v…)
– Dùng thuốc hay hóa chất (cà phê, trà, quen dùng thuốc ngủ, thuốc cấm v.v…)
– Chứng mất ngủ ở trẻ em
Mất ngủ ở trẻ em có hai loại
– Do thiếu kỷ luật từ cha mẹ (Limit-Setting Sleep Disorder): Trẻ ngủ không đúng giờ, hay đòi thức và chơi tới khuya và chỉ ngủ khi quá mệt.
– Do thiếu dấu hiệu (Sleep-Onset Association Disorder): Trẻ không ngủ vì không có hay thấy một vật mình thích, như búp bê, mền, hay được hát ru, đu đưa v.v…
Khi cha mẹ chăm lo vỗ về quá độ sẽ làm trẻ bị mất khả năng ngủ tự nhiên và trẻ sẽ chỉ ngủ khi có những dấu hiệu đặc biệt do cha mẹ làm ra như hát ru, đu đưa, vỗ về.
Một số nghiên cứu gần đây về giấc ngủ của trẻ sơ sinh cho thấy trẻ sẽ ngủ ngon hơn nếu cha mẹ không đu đưa hay vỗ về.
Theo Tập San Y Học Úc (MJA 2005; 182:215-18), nếu cha mẹ tuân theo chỉ dẫn trong một tiết giảng dạy về phương pháp ru con, trẻ sơ sinh ngủ thêm được 80 phút mỗi ngày. Cha mẹ không nên động chạm đến trẻ khi gần ngủ và khi trẻ khóc, cha mẹ cố gắng cứ để cho khóc trong khoảng ít nhất là 5 phút.
Gần một nửa số cha mẹ than phiền về chứng bệnh khó ngủ với trẻ nhỏ, tình trạng con mình ngủ không ngon làm quấy giấc ngủ cả nhà, có thể đem đến bệnh trầm cảm sau khi sanh cho người mẹ, tan vỡ hạnh phúc gia đình và những vụ đối xử tệ hại với con cái v.v…

Bình Luận:

Email của bạn sẽ không bị công khai. Các trường có dấu (*) là bắt buộc
*

Bài viết cùng chuyên mục